« بكشيد اين منافق را كه او به ميان اين جماعت اختلاف خواست افگندن . » ( ج 1 ، ص 342 ) . در بارهء امر به قتل سعد بن عبادة ، نيز نگر : تقريب المعارف ، ص 323 و 327 ( و ص 380 در بارهء رفتار خشونت‌آميز با وى ) ؛ و : من حياة الخليفة عمر بن الخطّاب ، البكري ، ص 84 ( با حاشية ) و 334 و 335 و 354 . ( 966 ) 53 / 9 « سعد عباده » . « سعد بن عبادة : رئيس الخزرج و كان صاحب راية الأنصار يوم بدر . . . » . ( مناظرات في الإمامة ، ص 175 ، ح 2 ) سعد بن عبادة از شمار كسانى بود كه با ابو بكر بيعت نكردند . در بارهء وى نگر : مناظرات في الإمامة ، ص 175 ، ح 2 ؛ و : المسلك في اصول الدّين ، ص 233 ، ح 85 ؛ و : فصلنامهء علوم حديث ، ش 3 ، ص 22 . ( 967 ) 53 / 9 « بكشتند » . در كشته شدن سعد بن عبادة در روز سقيفة جاى تأمّل باقى است . اين كه سعد در اين روز كشته شده باشد ، مورد اتفاق همه نيست . مصنّف تبصرة العوام في معرفة مقالات الأنام گويد : « چون امارت به عمر رسيد روزى در ميان بازار مدينه مىگذشت ، سعد را گفت يا بيعت كن يا مدينه را رها كن ، سعد گفت : شهري كه تو در آن امير باشى بر من حرام شد كه در آن مقام كنم برخاست و بشام رفت و او را قبيلهء بسيار بود در دو ديه از رستاق شام . . . بعد از مدّتى از ديهى بدان ديگر مىرفت از باغى . . . تيرى بينداختند و او را بكشتند . بلاذرى در تاريخ خود گفته است كه آن تير محمّد بن مسلمة انصارى زد و او را زر داده بودند و از مدينه بشام فرستاده تا او را بكشد و قومي گويند هم خالد وليد بشام رفته بود از ترس عمر و هر يكى تيرى انداختند و سعد را بكشتند و جهّال گويند : جنّيان او را بكشتند و . . . . » ( تبصرة العوام ، ص 32 ) . در تاريخنامهء طبرى ( گردانيدهء منسوب به بلعمى ) آمده است : « . . . ؛ و گروهى گويند كه سعد را آن روز [ روز سقيفة ] بكشتند » ( ج 1 ، ص 342 ) . سخن ابو المكارم حسنى ، مصنّف دقائق التّأويل ، ظاهرا نگرنده به همين نظر باشد . ( 968 ) 53 / 10 « متوالى » . ظاهرا مصنّف - أعلى اللّه مقامه - « متوالى » را به معناى « پيرو » به كار برده است . ( 969 ) 53 / 10 « و 11 « بر ابو بكر بيعت كرد » . فاعل فعل ظاهرا عمرست . مصنّف - طاب ثراه - در بحث از عمر به مقولهء سعد بن عبادة پرداخت و در اينجا باز سخنش را در بارهء عمر دنبال كرده است . امّا اين كه مىگوئيم فاعل « بيعت كرد » طبعا عمرست - كه به گواهى تاريخنگاران با ابو بكر بيعت كرد - ، نگارنده بدينست كه اوّلا سعد بن عبادة با ابو بكر بيعت نكرده است ( نگر : تبصرة العوام ، ص 32 ) ، و ثانيا مصنّف مىگويد كه وى را در روز سقيفة كشته‌اند . ( 970 ) 53 / 14 و 15 « بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً » . در دستنوشت لفظ شريف « اللّه » جا افتاده بود ؛ بر افزوديم .